Trzy dni spotkań, rozmów i spojrzeń na pogranicze

Przez trzy dni Sanok był miejscem spotkania nauki, historii, kultury i doświadczeń ludzi, dla których pogranicze jest nie tylko przedmiotem badań, ale także ważną częścią wspólnej pamięci i współczesnej rzeczywistości.

Od 17 do 19 września 2026 roku w Uczelni Państwowej im. Jana Grodka w Sanoku odbywała się już XIV Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Na pograniczach kultur i narodów”, której tegoroczne hasło brzmiało: „Pogranicza – Pamięć – Procesy długiego trwania”.

Czternasta edycja wydarzenia ponownie zgromadziła przedstawicieli środowiska naukowego z Polski i zagranicy. Przez kolejne dni Sanok stał się przestrzenią spotkania różnych perspektyw, doświadczeń i dziedzin nauki. Była historia i pamięć, kultura i tożsamość, migracje i przemiany społeczne, bezpieczeństwo i współczesne wyzwania pogranicza, ale także literatura, sztuka, muzyka, edukacja i życie codzienne społeczności zamieszkujących tereny pograniczne.

Od historii do współczesności

Konferencję otworzyły obrady plenarne, które od pierwszych wystąpień wyznaczyły szeroki kierunek tegorocznych rozmów.

Wśród prelegentów pierwszego dnia znaleźli się m.in. prof. dr hab. Bohdan Yuskiv z Państwowego Uniwersytetu Humanistycznego w Równem, który mówił o komunikacji społeczności lokalnych Ukrainy funkcjonujących pomiędzy wojną a perspektywą przyszłości, prof. dr hab. Michał Baczkowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego, podejmujący temat warunków internowania powstańców listopadowych w Galicji, oraz dr hab. Tomasz Chomiszczak, prof. UKEN, który spojrzał na pogranicze przez pryzmat świata teatru i literatury.

Kolejne sesje pozwoliły jeszcze szerzej spojrzeć na znaczenie pogranicza. Wśród podejmowanych tematów znalazły się m.in. dziedzictwo kulturowe, bezpieczeństwo społeczne, dyplomacja kulturalna, pamięć historyczna, migracje, edukacja, kultura cyfrowa, przemiany społeczne oraz znaczenie lokalnego dziedzictwa.

Nie zabrakło również wystąpień badaczy związanych z Uczelnią Państwową im. Jana Grodka w Sanoku. Swoje badania prezentowali m.in. dr hab. Robert Lipelt, prof. UP, dr Marta Jasiczek, dr Anna Opar, mgr Paweł Głuszyk, mgr Jakub Bijak, mgr Małgorzata Dżugan oraz Natalia Tkacz.

Drugi dzień konferencji rozpoczęły obrady plenarne prowadzone przez prof. dr. hab. Bohdana Yuskiva. Tym razem rozmowy objęły m.in. modele pogranicza, status prawny i potencjał demograficzny miast pogranicznych oraz pamięć i doświadczenie zapisane w literaturze.

W obradach plenarnych wystąpili prof. dr hab. Grzegorz Janusz z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, dr hab. Krzysztof Ślusarek z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz dr Wiera Meniok z Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Iwana Franki w Drohobyczu. Dalsza część dnia przyniosła kolejne sesje poświęcone m.in. pamięci historycznej, tożsamości mniejszości narodowych, migracjom, granicom, dziedzictwu kulturowemu, edukacji i współczesnym przemianom społecznym.

O pamięci, kulturze i przyszłości

Ostatni dzień konferencji ponownie rozpoczął się od obrad plenarnych. Dr hab. Piotr Frączek, prof. UP poprowadził sesję, w której znalazły się tematy szczególnie mocno związane ze współczesnym wymiarem pogranicza.

Prof. dr hab. Serhiy Troyan z Narodowego Uniwersytetu „Kijowski Awiacyjny Instytut” oraz dr hab. Alla Kyrydon z Państwowej Instytucji Naukowej „Wydawnictwo Encyklopedyczne” przedstawili zagadnienie wschodniej granicy Unii Europejskiej w kontekście geopolitycznego wymiaru wojny rosyjsko-ukraińskiej. Prof. dr hab. Violetta Dutchak z Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. W. Stefanyka w Iwano-Frankiwsku mówiła o kulturze łemkowskiej na Przykarpaciu i współczesnym zachowaniu pamięci historycznej i kulturowej. Z kolei dr hab. Tomasz Browarek, prof. UMCS podjął temat mniejszości białoruskiej na Białostocczyźnie po II wojnie światowej.

W kolejnych sesjach pojawiły się między innymi zagadnienia pamięci o artystach, współczesnych mediów, różnic kulturowych, rozwoju obszarów peryferyjnych, dziedzictwa krajobrazowego, przemian edukacyjnych oraz nowych narzędzi komunikacji pamięcią. Wśród prezentujących swoje badania znaleźli się również przedstawiciele Uczelni Państwowej im. Jana Grodka w Sanoku.

Najważniejsze były spotkania

Trzy dni konferencji to jednak znacznie więcej niż same obrady. To także rozmowy prowadzone pomiędzy wystąpieniami, spotkania w kuluarach, wymiana doświadczeń i możliwość spojrzenia na znane zagadnienia z zupełnie nowej perspektywy.

Bo właśnie w tym tkwi wyjątkowa wartość spotkań naukowych – w możliwości rozmawiania ponad granicami, dziedzinami i doświadczeniami. Tegoroczna konferencja po raz kolejny pokazała, że pogranicze nie jest jedynie linią oddzielającą dwa światy. Jest przestrzenią spotkania, przenikania się kultur, pamięci i historii, ale także miejscem, w którym powstają nowe pytania o współczesność i przyszłość.

Czternasta edycja konferencji dobiegła końca, pozostawiając za sobą trzy dni pełne wiedzy, inspiracji i ważnych rozmów. Dziękujemy wszystkim Prelegentom, Uczestnikom oraz osobom zaangażowanym w organizację wydarzenia za obecność i wspólne tworzenie tego wyjątkowego spotkania.

Do zobaczenia podczas kolejnej edycji konferencji „Na pograniczach kultur i narodów”.

Fotorelacja dzień 1 - kliknij tutaj>>

Fotorelacja dzień 2 - wkrótce... 

Film - wkrótce...